Naast het Bakelbos, aan de dijk, met uitzicht op de spoorbrug, ligt de historisch boomgaard van Nicoline van de Beek. Het is een rusthuis voor oude fruitbomen. 162 fruitbomen staan er. De meeste oud en knoestig met holle takken. Soms gevuld met fluitende vogeltjes. Boomgaard Ochtendblauw heeft een rouwtuin en biedt heel af en toe haar plek aan voor artistieke, muzische en goelijke ontmoetingen.

In Boomgaard Ochtendblauw is het lente. De laatste bloesem hangt nog in de bomen en de eerste tekenen van appels en peren zijn te zien. Nicoline heeft goed nieuws gekregen. Haar boomgaard, die ze drie jaar geleden overnam, heeft een Skal certificaat ontvangen en is nu officieel biologisch. We vragen haar naar het leven in de boomgaard.

Verlaten en hoopvol

“Ik tuurde al een tijdje naar deze boomgaard. Het zag er daarbinnen verlaten en slecht onderhouden uit. Toen ik in 2021 hoorde dat deze te koop was, wist ik meteen dat ik hem zou overnemen!”

Na het overlijden van haar man, hielp het buiten zijn en het tuinieren haar door deze moeilijke tijd heen. Het bracht haar op een idee: “Als het mij helpt, kan het ook anderen helpen.” De rouwtuin, Boomgaard Ochtendblauw, werd geboren. De naam Ochtendblauw verwijst naar het eerste gloren van de dag na een donkere nacht. Het is een verwijzing naar het eerste licht dat je ziet na verlies en rouw.

Rouwtuin

De rouwtuin is een plek waar mensen die, na verlies, elke vrijdag bijeen willen komen in de natuur. “We beginnen gezamenlijk en daarna doet iedereen waar hij of zij zich goed bij voelt. Misschien is dat schrijven onder een boom, een goed gesprek voeren of met zware takken slepen. Ieder zijn eigen weg. De bomen zijn net personages. Sommige bomen zijn nu gedenkbomen van gestorven vrienden.”

Onderdeel van het ecosysteem

“In de boomgaard ben je een onderdeel van de natuur. Er zijn seizoenen, er is bloei, er zijn ziekten en alles hangt samen. Soms is er ook pech en geluk. Alles is hier en alles is verbonden. De schapen ‘maaien’ het gras en de holle boom is het huis van de vogels. De mens volgt de cadans van de natuur.

Maai mei niet

Nicoline maait nu niet in haar boomgaard, want dat is niet de bedoeling in deze periode. Ook in de andere maanden is ze zuinig met maaien en beperkt ze zich nu tot enkele paadjes. De overgang van laag naar hoog gras is een populaire plek voor insecten en organismes.

Het werken aan de boomgaard zorgt ervoor dat Nicoline de biodiversiteit ziet toenemen: “De bomen waren eerst in de kruin zo dicht begroeid dat er weinig zon in de gaard kwam. Na het snoeien van de verticale takken, ontstond er licht in de boomgaard en daardoor groeit er nu andere flora. Je ziet nu ook fluitenkruid, paardenbloemen en boterbloemen in plaats van alleen gras, brandnetels en distels.

De kunstvolle boomgaard

Soms is het minder stil in de boomgaard en ontstaat er iets: een zondagpicknick, samen liedjes schrijven, een verhalenverteller of je hoort een oude slingergrammofoon onder de bloesem.

De boomgaard is een stichting en draait op donaties en een beheerssubsidie. Nicoline is creatief en dat is terug te zien in de manier waarop ze de stichting runt: “Als je geld doneert voor biologische bloemenzaden, waarmee ik de rulle aarde van de molshopen inzaai, krijg je een brief van Meneer Mol. En als je de boomgaard financieel steunt, nodig ik je hoogstpersoonlijk uit voor een ontbijtje op een zomerochtend in de boomgaard. Tijdens het eerste ochtendblauw, onder de boom, met een eitje van de kip.” Idyllischer wordt het niet.

Ook het fruit helpt de stichting. “We maken appelsap in mooie flessen die ook mooi zijn als cadeau. Deze zomer komt hopelijk Meneer Appel langs en dan gaan we appelstroop maken. En ik fantaseer over het maken van Calvados. Jaarlijks maken we eigen cider, en in het voorjaar verkopen we grote bloesemtakken op de zaterdagmarkt.” Nicoline verkoopt de producten voornamelijk in haar eigen netwerk.

Hoogstamfruitbomen

“Het beheren van hoogstamfruitbomen is een vak apart. Daarom hebben we een cursus gevolgd en zijn we nu een hoogstambrigade. De hoogstam is belangrijk (geweest) voor onze regio, ik vind het cultureel erfgoed, maar is na de oorlog veelal vervangen door lagere bomen. Een laagstamboom oogsten gaat immer sneller en makkelijker.”

De stille boomgaard staat nooit stil

Inmiddels zijn in de boomgaard appels, (stoof)peren, moerbeien, kersen, pruimen, mispels, kweeperen, walnoten en amandelen te vinden. “We hebben nu een moestuin, kippen, egelhotelletje en bijenkasten. NCVW heeft recent een uilenkast geplaatst en we hebben een kruidenstrook aangelegd ten behoeve van de Patrijs.”

De stille boomgaard is stil maar dat staat het niet. Als het ergens draait en leeft, dan is het hier.

Klus mee!

Wil je (leren) bomen snoeien en houd je van slepen, zagen en stapelen? Kom dan op zaterdag helpen in de boomgaard tussen 10.30 en 16.00.

Kijk op https://www.boomgaardochtendblauw.nl/ voor de agenda, klusdagen, informatie over de rouwtuin.

Datum plaatsing: 25-5-24