Culemborg heeft veel groen en water. Mensen en dieren hebben dit ook nodig om te leven, daarom moeten we dit groen en water koesteren en versterken. Door meer groen toe te voegen en te werken aan de kwaliteit van het water, kunnen we er beter tegen als het gaat om hitte, droogte en wateroverlast. Maar ook verbeteren we hiermee onze biodiversiteit. Biodiversiteit is essentieel voor het overleven van de mens. Het is een soortenrijkdom: waaruit onze natuurlijke wereld bestaat. Het omvat alle soorten planten, dieren en micro-organismen, en zelfs genetische variaties daarin. Al deze soorten werken samen in een ecosysteem en zorgen zo voor evenwicht in de natuur. In dit interview spreken we hierover met Jeanine Piek, Beleidsadviseur groen en landschap.

Dit is het eerste interview uit een reeks van vijf interviews over een duurzamer Culemborg. Het eerste interview was met Wethouder Daphne Bijvoet over de energietransitie.

Foto: Jeanine Piek, Beleidsadviseur groen en landschap, gemeente Culemborg

‘Uit een internationaal onderzoek van Wageningen University & Research (WUR)is gebleken dat de afgelopen jaren de biodiversiteit over de hele wereld afneemt.’ Vertelt Jeanine. ‘Hierdoor raakt ook in Nederland ons ecosysteem uit balans. Dan zien we bijvoorbeeld doordat er veel minder bijen en andere insecten zijn in Nederland. Wilde bijen en hommels zorgen voor een groot deel van de bestuiving van vele soorten groenten en fruit. Een gevolg van minder bijen is minder bestuiving wat resulteert in minder groente en fruit. Ook gaan bomen op grote schaal dood. In Culemborg alleen al zien we dat bijvoorbeeld aan onze gekapte essenbomen op het Rondeel en de kastanjebomen aan de Dreven. Zieke bomen ontstaan door klimaatverandering of invasieve soorten (soorten die hier niet thuis horen). Wanneer wij nu nieuwe bomen of planten aanplanten, planten we verschillende soorten die goed kunnen groeien in Culemborg en interessant zijn voor Nederlandse dieren en insecten. Ook passen we ons beheer aan, zodat de natuur meer kans krijgt zich te ontwikkelen. We stimuleren bewoners en scholen om dit ook te doen, door acties als: NK Tegelwippen, Geveltuinenactie en het Nationaal bloembollenweekend. En bewoners te ondersteunen bij hun eigen groene bewonersinitiatieven. In ons programmaplan duurzaamheid zijn doelen vastgesteld waarmee we de biodiversiteit de komende jaren gaan versterken. Door te investeren in en het behoud van groene ruimtes, creëren we een duurzamere en gezondere leefomgeving voor iedereen.’

Foto: Daphne Bijvoet, wethouder duurzaamheid Culemborg en Martine de Bas wethouder duurzaamheid Buren strijden tegen elkaar tijdens het NK Tegelwippen in 2023.

Wat houdt deze investering in?

‘Tot en met 2030 zetten we jaarlijks 500 m² tegels om in groen. Elk jaar voeren we 500 m² aan biodiversiteit verbeterende maatregelen door. Dit zijn naast het toevoegen van biodivers groen ook maatregelen in beheer. Zo wordt bij alles wat we in eigen beheer hebben rekening gehouden met de biodiversiteit. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ons maaibeleid. Door gras ook de mogelijkheid te geven om te groeien, krijgen natuurlijke gewassen zoals kruiden kans om te groeien. We stimuleren bewoners en scholen om ook om hun omgeving groener te maken, door acties als: NK Tegelwippen, Geveltuinenactie en Het Nationaal Bloembollenweekend. Daarbij ondersteunen wij bij groene bewonersinitiatieven. Ook gebouwen en nieuwe wijken bieden kansen om bij te dragen aan meer biodiversiteit. Dat wordt ook wel natuurinclusief bouwen genoemd.’

Wat is natuurinclusief bouwen?

‘Bij natuurinclusief bouwen krijgt natuur kwalitatieve ruimte. Het versterken van biodiversiteit is het uitgangspunt bij natuurinclusief bouwen. Dit betekent: Voldoende leefruimte bieden aan zoogdieren, vogels en insecten. Een gelaagde opbouw in de groenstructuur, van kruidlaag tot vaste planten, heesters en bomen draagt daaraan bij. Met ‘een natuurinclusief ontwerp’ en ‘natuurinclusief bouwen’ wordt biodiversiteit vanaf het begin van een ontwikkeling en herinrichting meegenomen. Door vooraf al na te denken over natuurinclusiviteit in een ontwikkeling of herinrichting wordt voorkomen dat er achteraf gerepareerd moet worden en er al verlies aan biodiversiteit heeft plaatsgevonden.’

Heb je ook voorbeelden van natuurinclusief bouwen?

‘De bekendste ingrepen bij natuurinclusief bouwen zijn het aanbrengen van nestgelegenheid, groene gevels en groene daken. Maar natuurinclusiviteit bevat veel meer dan dat. Bij natuurinclusief bouwen wordt de bouw een geheel met de directe omgeving. Het heeft geen zin om een nestkast aan een woning bevestigen zonder opgaand groen, waar de vogels kunnen schuilen en voedsel kunnen vinden.’

Lees meer: Natuurinclusieve nieuwbouw Parijsch: 30% vogelkasten bezet

Foto: bijenhotel, Forteneiland Parijsch

Biodiversiteit versterken

 

1. Het klinkt allemaal zo simpel. Toch is de praktijk vaak weerbarstiger. Tegen welke uitdagingen lopen we aan?

‘Initiatieven kosten geld, en dat hebben we vaak niet. Beheer is belangrijk, waardoor afstemming en ook budget twee belangrijke voorwaarden zijn voor het succes van onderhoud. Om het belang van biodiversiteit tussen de oren van de mensen te krijgen, is een stukje educatie ook van belang. En helaas zien we ook wel eens conflicten ontstaan bij andere duurzaamheidsthema’s. Alternatieve energie opwekken bijvoorbeeld, geeft druk op de openbare ruimte en dus het groen. Vooral bomen gaan ten koste van bijvoorbeeld zonnepanelen, elektriciteitshuisjes of stations voor warmteopslag. Eigenlijk is het geen grote uitdaging. Het is gewoon iets wat we moeten doen. Belangrijk daarbij is dat we de juiste kennis hebben, zodat we weten waar we wat moeten doen. Daarvoor hebben een biodiversiteitsplan opgesteld, gaan we naar cursussen met ons ‘groenteam’ en schakelen we waar nodig expertise in van bureaus.’

2. Wat zijn volgens jou succesvolle initiatieven of projecten in Culemborg die bijdragen aan het behoud of herstel van biodiversiteit?

We hebben onlangs nog op het bedrijventerrein de parkeerplaats aan de Costerweg aangepast tot een recreatiegebied. De parkeerplaats stond altijd leeg, en nu heeft het een bestemming gekregen dat bijdraagt aan onze biodiversiteit. Het Jach en het Hof waren ook succesvolle projecten en waar bewoners, ondernemers, gemeente en provincie nauw met elkaar samenwerkten. En in de woonwijk Parijsch hebben bewoners van de zomertaling een groenstrook aangelegd die zij zelf beheren. Vorig jaar zijn we gestart met het NK tegelwippen, een landelijke actie waardoor ook veel Culemborgers in beweging zijn gebracht.

Foto: boomspiegel, Culemborg

3. Hoe kunnen bewoners nog meer bijdragen aan biodiversiteit?

‘Door zelf hun tuin te vergroenen, je vindt heel veel tips op www.culemborgduurzaam.nl. Als het om een project in de openbare ruimte gaat waar bewoners zelf willen beheren, dan gaan we graag met bewoners om de tafel om samen met hen een plan te maken of advies te geven op hun plan. We sluiten een beheerovereenkomst af. Belangrijk is dat alle bewoners in een straat achter het idee staan.’

Voor meer informatie over duurzame initiatieven en projecten: www.CulemborgDuurzaam.nl. Je kunt Culemborg Duurzaam ook volgen op Facebook en Instagram. Heb je vragen over dit onderwerp? Kijk dan op www.culemborgduurzaam.nl/vragen waar je je antwoord kunt vinden.

 

Datum plaatsing: 6-6-24